Breddels Consultancy B.V.

Functioneel en planmatig


Twee werelden


De ballonvaarder

A man is sailing a hot air balloon and realizes he is lost. He reduces height and spots a man down below. He lowers the balloon further and shouts: "Excuse me. Can you help me? I promised my friend I would meet him half an hour ago, but I don't know where I am." The man below says: "You are in a hot air balloon, hovering approximately 30 feet above the earth. Your position is 40 degrees N.Latitude and 58 degrees W.Longtitude. "You must be an engineer" says the ballonist. "I am" replies the man, "How did you know?". "Well" says the balloonist, "everything you told me is technically correct, but I have no idea what to make of your information and the fact is I'm still lost". The man below says "You must be a manager". "I am" replies the balloonist, "but how did you know?" "Well", says the man below, "you don't know where you are or where you're going. You have made a promise which you have no idea how to keep and you expect me to solve your problem. The fact is, you are in exactly the same position as you were in before we met, but now it is somehow my fault.

 

Dit verhaaltje over een manager en een ingenieur is een aardige weergave van het beeld dat businessmanagers en bouwkundige- of werktuigbouwkundige ingenieurs soms van elkaar krijgen. Mensen in deze twee werelden hebben verschillende expertise, verschillende belangen en kijken dus verschillend tegen problemen en oplossingen aan.

 

Ontwikkelingsplanologie
Nederland staat de komende decennia voor ingrijpende, nieuwe ruimtelijke opgaven. De uitdaging is de rivaliserende claims –van water, natuur en landschap, wonen, werken en recreëren – op de schaarse ruimte op een zorgvuldige integrale wijze af te wegen. Dit vergt regels, maar vooral het stimuleren en sturen van ontwikkelingen. Duurzaamheid is niet de toekomst plannen en vastleggen en daarmee de ontwikkeling op slot doen, maar gewenste ontwikkelingen mogelijk maken en bevorderen. Dat is waar het om draait bij ontwikkelingsplanologie.

 

In de ontwikkelingsplanologie kunnen we één ding leren, namelijk dat iedere situatie anders is. De vraag naar dé aanpak van ruimtelijke opgaven volgens ontwikkelingsplanologie laat zich dan ook niet eenvoudig beantwoorden. Tegelijkertijd moeten er mogelijkheden zijn om ruimtelijke opgaven anders en beter aan te pakken.

 

Ontwikkelingsturbo; de vier P's van ontwikkelingsplanologie.
De praktijk leert dat het vernieuwende van ontwikkelingsplanologie niet in een nieuwe aanpak om partijen bij elkaar te brengen, in nieuwe planvormen of in nieuwe arrangementen voor de financiering van ruimtelijke opgaven ‘an sich’ moet worden gezocht. Daarvan zijn er reeds veel. Veel meer gaat het bij ontwikkelingsplanologie om het op een slimme wijze leggen van een koppeling tussen:

Partijen; ontwikkelingsplanologie staat of valt met partijen die iets willen bereiken. Voortgang vereist samenwerking tussen overheden, private partijen, maatschappelijke organisaties en burgers
Plannen; plannen geven richting en (juridische) zekerheid. Een aantal plannen is publiekrechtelijk ook verplicht voordat met de realisatie kan worden gestart. Bij ontwikkelingsplanologie is een plan echter vooral de resultante van een proces; het plan als drager van gezamenlijke afspraken.
Pecunia; óf en de wijze waarop partijen in staat zijn ook harde elementen als macht en geld in het proces te incorporeren, bepaalt of plannen ook daadwerkelijk kunnen worden gerealiseerd.
Proces; Het op een slimme wijze leggen van een koppeling tussen Partijen, Plannen en Pecunia kan alleen in een gezamenlijk Proces, de vierde P van ontwikkelingsplanologie.

Om zo’n proces te starten moet er sprake zijn van een ‘sense of urgency’ of ‘driver’. Veelal in de vorm van een gezamenlijk probleem c.q. ruimtelijk noodzakelijke opgave, of in de vorm van een gekoesterd (ontwikkelings-) perspectief in termen van bijvoorbeeld een na te streven ruimtelijke kwaliteitsslag.

 

De essentie voor het op een slimme wijze leggen van een koppeling tussen de vier P’s van ontwikkelingsplanologie is gelegen in:

Belangen/vertrouwen, tussen Partijen en Plannen; de belangen van partijen dienen centraal te staan om vertrouwen op te bouwen tussen de partijen onderling én in het plan.
Markt, tussen Plannen en Pecunia; of plannen ten uitvoer kunnen worden gebracht wordt bepaald door de ‘markt’, in figuurlijke zin bedoeld.
(Financiële) risico’s, tussen Pecunia en Partijen; alleen die partij die de (financiële) risico’s kan overzien, zal de financiering van een plan voor zijn rekening nemen.

 

Bron: Ministerie van VROM (2003). Best practices ontwikkelingsplanologie. Amersfoort.